مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 44

طب اكبرى ( فارسى )

[ 602 ] فصل يازدهم : در صرير الاسنان فى النوم ؛ يعنى برهم سائيدن دندان‌ها در خواب ؛ كه از ضعف عضلات فكين است . [ 603 ] فصل دوازدهم : در ورم اللثه ؛ كه يا دموى است ، يا صفراوى يا بلغمى . [ 604 ] فصل سيزدهم : در لثهء داميه ؛ يعنى سيلان خون از لثه ؛ كه از ضعف غاذيهء لثه از تصرف در غذاى خود است . [ 605 ] فصل چهاردهم : در قرحه و ناصور لثه ؛ كه ناصور ، زخم كهنهء نافذ در گوشت است كه زردآب از آن درآيد و قرحه ، تفرق الاتصال چركين گوشت است كه بىآماس آن را ساده و گرنه خبيثه نامند . [ 606 ] فصل پانزدهم : در نقصان و استرخاى گوشت لثه ؛ كه در فصل هفتم گفته شد . [ 607 ] فصل شانزدهم : در گوشت زايد لثه . [ 608 ] باب هشتم : در امراض حلق ، لهات ، مرى و قصبهء ريه . [ 609 ] تشريح حلق ، مرى و قصبهء ريه . [ 610 ] فصل اول : در ورم اللهاة ؛ يعنى ورم ملاذه ؛ كه يا دموى است يا صفراوى ، يا بلغمى و يا سوداوى . [ 611 ] فايده : نام‌هاى مختلف ورم اللهاة برحسب ماده . [ 612 ] فصل دوم : در استرخاء اللهاة ؛ يعنى افتادگى ملاذه ؛ كه يا از سوء مزاج گرم و دموى است و يا سوء مزاج سرد بلغمى . [ 613 ] تفصيل روش جرّاحى ملاذه و برداشتن آن به كمك دارو يا ابزار جراحى در صورت عدم بهبودى ؛ كه البته نبايد آن را از ريشه بريد . [ 614 ] فصل سوم : در خناق ؛ يعنى سختى يا غير ممكن بودن تنفس يا بلعيدن ؛ كه برحسب موضع علت بر چهار قسم است . [ 615 ] اول : ورم لوزه‌ها سبب خناق شود ؛ كه خناق مطلق همين است ؛ كه ماده‌اش يا خون است ، يا صفرا ، يا بلغم و يا سوداء . [ 616 ] فايده : علائم انتقال ماده در خناق به‌طور كلى به اعضاى ديگر . و ذكر موارد پر خطر خناق . [ 617 ] دوم : آماس عضله‌هاى درون حلق يا جابه‌جائى مهره‌هاى گردن كه خناق آورد كه « خناق كلبى » نام دارد . [ 618 ] فايده : معنى حلق در كلام جمهور و طبرى . [ 619 ] جراحى حلق جهت ايجاد راه تنفس در بيمار به عنوان آخرين چاره . [ 620 ] سوم : آماس عضلات دهانهء مرى و حلقوم موجب خناق شود كه « ذبحه » نام دارد . [ 621 ] فايده : تعريف حنجره و فرق آن با حلقوم و تشريح حنجره . [ 622 ] فايده : رأى رازى در عدم فصد مبتلايان به خناق در صورتى كه بدنشان گم گوشت باشد و اشكال مولف بر وى .